Już po raz ósmy w Rudzie Śląskiej rozpoczyna się akcja „Dzwonię i jadę”, inicjatywa skierowana do seniorów i osób z niepełnosprawnościami, którzy mogą skorzystać z bezpłatnych przejazdów do przychodni, gabinetów lekarskich, urzędów, domów kultury czy sklepów. Projekt, realizowany przez Fundację „Aktywni My”, zyskał wsparcie finansowe miasta w wysokości 184 tys. zł, a całość budżetu na projekty aktywizacyjne dla osób starszych i niepełnosprawnych w bieżącym roku wyniosła prawie 260 tys. zł.
Akcja „Dzwonię i jadę”, ciesząca się od początku dużym zainteresowaniem mieszkańców Rudy Śląskiej, umożliwia seniorom i osobom z niepełnosprawnościami bezpłatne przemieszczanie się po mieście od poniedziałku do piątku w godzinach od 7.30 do 12.30. Transport obejmuje nie tylko dojazd do placówek medycznych czy urzędów, lecz także inne miejsca, takie jak basen, kino, kościół, cmentarz czy działka.
Od 2016 roku, kiedy to rozpoczęto projekt, aż do końca 2023 roku, z bezpłatnych przejazdów skorzystało ponad 15 tysięcy osób. W ubiegłym roku liczba ta wyniosła około 1150. Akcja „Dzwonię i jadę” stanowi wyjątkowe wsparcie dla seniorów i osób niepełnosprawnych, dla których przemieszczanie się może być trudne, zwłaszcza w sytuacjach związanych z wizytami medycznymi czy zakupami.
Katarzyna Kinder, prezes Fundacji Aktywni My, podkreśla, że możliwość zamówienia transportu istnieje nie tylko do miejsc codziennego użytku, ale również na specjalne życzenie, jak na przykład na basen czy do kina. Zgłoszenia można dokonywać telefonicznie pod numerem 661-217-743 lub drogą mailową na adres: kontakt@fundacjaaktywnimy.pl, nie później niż 2 dni przed planowanym terminem.
Aby maksymalnie wykorzystać dostępne środki, wprowadzono ograniczenie ilości przejazdów dla osób indywidualnych do maksymalnie 4 na miesiąc. Wyjątkiem są sytuacje związane z zabiegami i rehabilitacją trwającą od 10 do 21 dni, gdzie transport jest zapewniany przez cały okres leczenia. Czytaj dalej →

9 stycznia 2024 roku zmarł śp. ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, kapłan Archidiecezji Krakowskiej, prezes Fundacji im. Brata Alberta. W pierwszym dniu pogrzebu, w środę 17 stycznia 2024 roku, Msza święta żałobna będzie odprawiona w kościele parafialnym w Radwanowicach o godz. 12.00 (modlitwa różańcowa od godz. 11.30). Natomiast w czwartek, 18 stycznia 2024 roku, w kościele parafialnym w Radwanowicach o godz. 12.00 zostanie odprawiona Msza święta pogrzebowa, po niej zaś nastąpią obrzędy ostatniego pożegnania na cmentarzu parafialnym w Rudawie.
Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski urodził się 7 września 1956 r. w Krakowie. Jego rodzicami byli filolog Jan Zaleski i polska Ormianka, polonistka Teresa Zaleska, z domu Isakowicz. Był spokrewniony z przedostatnim arcybiskupem ormiańskokatolickim Lwowa, wybitnym kaznodzieją i filantropem Izaakiem Mikołajem Isakowiczem (był praprawnukiem brata arcybiskupa) oraz ks. prałatem Leonem Isakowiczem (1883–1944), proboszczem parafii ormiańskokatolickiej w Stanisławowie.
Po maturze wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Krakowie. Jego studia seminaryjne zostały nagle przerwane powołaniem do służby wojskowej w specjalnej jednostce kleryckiej w Brzegu. Po powrocie do seminarium związał się z powstającymi w drugiej połowie lat 70. strukturami niezależnej opozycji. Jeszcze jako kleryk był aktywnym kolporterem podziemnej prasy, a nawet bezpośrednim współpracownikiem pism ukazujących się poza zasięgiem cenzury: „Krzyża Nowohuckiego” oraz lubelskiego kwartalnika młodych katolików „Spotkania”.
W latach 1981-1983 ks. Isakowicz-Zaleski odbywał praktyki diakonatu w parafii w Chrzanowie, Rajczy i Krakowie–Woli Justowskiej. Święcenia kapłańskie otrzymał 22 maja 1983 r. w Katedrze Wawelskiej z rąk kard. Franciszka Macharskiego, który darzył go dużym zaufaniem i go wspierał. Święcenia otrzymał z pewnym opóźnieniem, dzięki wsparciu ze strony kard. Macharskiego. Oddelegowany został na studia w kolegium ormiańskim do Rzymu, co zostało jednak uniemożliwione przez SB, drogą odmowy paszportu.
W 2001 odbył studia w Papieskim Kolegium Ormiańskim w Rzymie i został mianowany przez ówczesnego ordynariusz wiernych obrządku ormiańskiego, kard. Józefa Glempa, duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej. W latach 2002–2009 był duszpasterzem Ormian w Polsce Południowej a w latach 2009–2017 proboszczem ormiańskokatolickiej parafii południowej pw. św. Grzegorza Oświeciciela z siedzibą w Gliwicach.
Kapłan założył pierwszą w Krakowie wspólnotę osób niepełnosprawnych „Wiara i Światło”. Później stworzył jedno z najbardziej prężnych w Polsce środowisk tworzących ośrodki dla niepełnosprawnych umysłowo w postaci Fundacji im. Brata Alberta. Fundacja ta opiera się na duchowości Brata Alberta, wykorzystując wcześniejsze wspólnotowe doświadczenia księdza. Wiele inspiracji czerpał też ze środowiska Lasek, z którym Tadeusz Zaleski związany był niemal od urodzenia. Przebywała tam jego ciocia, s. Miriam ze zgromadzenia franciszkanek służebnic krzyża.
„Fundacja narodziła się z zasadniczego pytania rodziców osób niepełnosprawnych intelektualnie, co się stanie z ich dziećmi, gdy oni umrą” – opowiadał w rozmowie z KAI ks. Isakowicz-Zaleski. Pomysłodawcą Fundacji był Stanisław Pruszyński, który „wprawdzie sam nie był rodzicem osoby niepełnosprawnej, ale pochodził z Wołynia, miał doświadczenia wojenne, został ranny i był do końca życia niesprawny. On z tego Wołynia wyniósł przeświadczenie, że dom dla osób niepełnosprawnych musi być w pięknym otoczeniu przyrody, poza miastem. Mówił cały czas, że potrzebny jest dom z ogródkiem. We dwóch zaczęliśmy jeździć po całej Polsce i szukać takiego domu”.  Stał się nim dworek, który jest darem mieszkanki Radwanowic – Zofii Tetelowskiej.
Jako początkujący kapłan bez reszty angażował się we współpracę z podziemną „Solidarnością” i duszpasterstwo na tym polu. Współpracował z ks. Kazimierzem Jancarzem. W 1988 brał udział jako duszpasterz robotników w strajku w Hucie im Lenina. Przez wiele lat zaangażowany był w walkę o upamiętnienie ofiar ludobójstwa Polaków na Kresach. Był prezesem założonej przez siebie Fundacji Kresowej „Memoria et Veritas” i organizatorem dorocznych konkursów szkolnych wiedzy o Kresach oraz przewodniczącym komitetu honorowego budowy pomnika „Rzeź Wołyńska”. Wspierał także akcję Stowarzyszenia „Wspólnota i Pamięć” pod hasłem „Wołyń na Powązki”. Brał udział w poświęconych tematowi upamiętnieniach, konferencjach, manifestacjach. Wielokrotnie kierował apele do polskiego episkopatu i władz państwowych. Był także cenionym duszpasterzem rodzin ocalałych z ludobójstwa na Wołyniu.
Uhonorowany został m. in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (2006), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1999), Krzyżem Wolności i Solidarności (2016), Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2019), Medalem „Pro Bono Poloniae” (2019). Czytaj dalej →

Telefónica i ONCE postanowiły połączyć siły, aby skupić się na dostępności produktów i usług rozwijanych w obszarze Web3 i Metaverse. W ramach tej współpracy, obie firmy zobowiązały się do eksplorowania nowych ścieżek badań, które Telefónica prowadzi w tym obszarze.
Celem umowy jest uczynienie doświadczeń immersyjnych, zwłaszcza dla osób niewidomych, bardziej dostępnymi w produktach i usługach Telefóniki wykorzystujących zaawansowane technologie. W ramach tej współpracy, planowane są trzy obszary działania.
Pierwszym obszarem jest usprawnienie Movistar Immersive Experience, wirtualnego świata oferującego nowy sposób interakcji z mobilnym światem Movistar. Użytkownicy będą mieli szansę testować różnorodne rozwiązania, dostarczając bezpośrednich opinii, które pozwolą na ciągłe doskonalenie dostępności.
Kolejny obszar koncentruje się na dostępności w doświadczeniach rzeczywistości wirtualnej (VR). Badania będą obejmować doświadczenia użytkowników z wadą wzroku, z myślą o uwzględnieniu ich potrzeb i ograniczeń w korzystaniu z usług i produktów VR. Inkludowanie bardziej dostępnych profili, zastosowanie zasad projektowych dla tworzenia inkludujących doświadczeń oraz organizacja warsztatów dotyczących dostępności będą kluczowymi inicjatywami w tym obszarze.
Trzeci obszar współpracy skupi się na zastosowaniu sztucznej inteligencji (AI) w celu dostarczania bardziej dostępnych doświadczeń. AI zostanie wykorzystana jako wsparcie w zbliżaniu dostępności do doświadczeń immersyjnych, rozwiązując problemy związane z komunikacją, mobilnością i dostępem do informacji dla osób z niepełnosprawnościami.
Ta inicjatywa wpisuje się w działania ONCE Innova, laboratorium innowacji ONCE, które koncentruje się na współpracy i tworzeniu przestrzeni do wymiany pomysłów, promując innowacje inkludujące i rozwijając wiedzę w obszarze nowych technologii.
Yaiza Rubio, Chief Metaverse Officer w Telefónica, podkreśla: „Z obszaru Web3 i Metaverse zawsze rozwijaliśmy produkty i usługi z myślą o ludziach, współpraca z ONCE pozwoli nam dotrzeć także do osób niewidomych”.
Współpraca Telefóniki i ONCE otwiera nowe perspektywy dla tworzenia dostępnych doświadczeń w świecie Metaverse, ukierunkowanych na inkluzję i równość dostępu dla wszystkich użytkowników. Czytaj dalej →

Dziś z głębokim smutkiem żegnamy Księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, wybitnego polskiego duchownego katolickiego, działacza społecznego i prezesa Fundacji im. Brata Alberta.
Ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski zmarł 9 stycznia 2024 roku w wieku 67 lat, po długotrwałej walce z ciężką chorobą nowotworową, rakiem prostaty.
Urodził się 7 września 1956 roku w Krakowie jako Tadeusz Bohdan Zaleski, używając także pseudonimów „Jacek Partyka”, „Jan Kresowiak” i „Ksiądz Robak”. Jego życie zawsze było silnie związane z posługą duszpasterską, a także zaangażowaniem społecznym.
Ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski był nie tylko duchownym katolickim obrządków ormiańskiego i łacińskiego, ale także duszpasterzem osób niepełnosprawnych. Od 1979 roku był aktywnym uczestnikiem Ruchu „Wiara i Światło”, wspierając osoby z niepełnosprawnością intelektualną, ich rodziny i przyjaciół. Organizował wspólnoty Ruchu w Krakowie i Chrzanowie oraz przez wiele lat pełnił funkcję duszpasterza osób niepełnosprawnych.
Wspólnie z Zofią Tetelowską i Stanisławem Pruszyńskim założył Fundację im. Brata Alberta w Radwanowicach, której był prezesem od 1989 roku. Fundacja ta miała na celu wspieranie różnych działań charytatywnych, zwłaszcza tych związanych z pomocą dla osób potrzebujących.
W ciągu swojego życia Ksiądz Isakowicz-Zaleski pełnił wiele ważnych funkcji społecznych. W latach 1997–2006 był kanonikiem honorowym archidiecezji krakowskiej, a w latach 2002–2022 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Oświatowego w Radwanowicach. To właśnie pod jego kierownictwem prowadzone były Integracyjne Przedszkole i Integracyjna Szkoła Podstawowa w Radwanowicach.
Ponadto, w 2009 roku Ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski poprowadził program „Potrzebni” na antenie TVP Info, poświęcony problemom osób niepełnosprawnych. W 2021 roku został również członkiem Rady Konsultacyjnej ds. Osób z Niepełnosprawnościami w Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej, co potwierdzało jego zaangażowanie w sprawy społeczne.
Jego działalność charytatywna obejmowała również wsparcie dla ośrodków dla dzieci niewidomych i ich rodzin na Ukrainie, prowadzonych przez Siostry Franciszkanki Służebniczki Krzyża. W ostatnich latach, od lutego 2020, angażował się także w pomoc dla ukraińskich uchodźców przyjeżdżających do Polski.
Ksiądz Tadeusz Isakowicz-Zaleski pozostawił trwały ślad w sercach wielu ludzi, zarówno w Polsce, jak i za granicą. Jego poświęcenie dla drugiego człowieka, zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych, zostawi trwałe dziedzictwo. Żegnamy Księdza Tadeusza z szacunkiem i wdzięcznością za Jego życie poświęcone służbie bliźnim. Czytaj dalej →

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w Nowym Sączu uruchomi specjalny dyżur telefoniczny, podczas którego eksperci udzielą odpowiedzi na pytania dotyczące nowo wprowadzonego świadczenia wspierającego dla osób z niepełnosprawnością. To unikalna okazja dla mieszkańców regionu, aby uzyskać niezbędne informacje bezpośrednio od specjalistów.
Dyżur telefoniczny odbędzie się 9 i 10 stycznia w godzinach od 10.00 do 12.00. Eksperci z Oddziału ZUS w Nowym Sączu będą czekać na pytania oraz udzielać wsparcia w kwestiach związanych ze świadczeniem wspierającym dla osób z niepełnosprawnością.
Od początku 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje nowe świadczenie, które ma na celu wsparcie osób z niepełnosprawnościami. W trakcie specjalnego dyżuru, zainteresowani będą mieli możliwość dowiedzenia się, jak uzyskać to świadczenie, kiedy składać wnioski, jakie kwoty są przewidziane oraz jak przebiega proces składania dokumentów.
Wojciech Dyląg, rzecznik prasowy ZUS, zachęca wszystkich zainteresowanych do skorzystania z tej wyjątkowej okazji. Numer telefonu, pod którym można uzyskać informacje oraz zadać pytania, to (18) 449-85-45. Czytaj dalej →

Firma ONECOM wprowadziła na rynek przełomową 6-klawiszową klawiaturę FINTIN V1, która rewolucjonizuje sposób pisania dla użytkowników noszących zestawy słuchawkowe AR/VR/XR. To innowacyjne urządzenie Bluetooth umożliwia bezwzrokowe pisanie za pomocą łatwych do zapamiętania zestawów klawiszy, odzwierciedlających tradycyjny układ QWERTY.
Kompaktowa klawiatura FINTIN V1 pozwala na szybkie wprowadzanie tekstu podczas noszenia zaawansowanych zestawów słuchawkowych, eliminując konieczność spoglądania na klawiaturę. W przeciwieństwie do tradycyjnych klawiatur z wieloma klawiszami, FINTIN V1 wykorzystuje jedynie 6 padów, które można łatwo zidentyfikować bez konieczności patrzenia. To rozwiązanie umożliwia każdemu użytkownikowi pisanie długich odpowiedzi tekstowych i dokumentów bez potrzeby skupiania wzroku.
Kiedyś telefony z klapką posiadały fizyczne klawiatury, ale współczesne smartfony opierają się na skomplikowanych klawiaturach QWERTY z dziesiątkami klawiszy. Klawiatury ekranowe są trudne dla osób niewidomych, a konwersja mowy na tekst ma swoje ograniczenia. FINTIN V1 skutecznie rozwiązuje te problemy poprzez kompaktową klawiaturę, która mapuje układ QWERTY na 6 padów przypominających kontrolery do gier. Dzięki dodatkowym 4 przyciskom „kierunkowym”, użytkownicy mogą łatwo wybierać, który klawisz chcą wpisać.
Klawiatura Bluetooth 5.0 FINTIN V1 łączy się z komputerami, tabletami i smartfonami, umożliwiając szybkie pisanie nawet podczas noszenia zaawansowanych zestawów słuchawkowych AR/VR/XR. Działa ponad 60 godzin, jest wodoodporna i lekka (tylko 2,47 uncji/70 gramów), co pozwala na wygodne noszenie jej na szyi lub nadgarstku. Haptyczne sprzężenie zwrotne gwarantuje pozytywną reakcję na wprowadzanie danych, a 11 przednich klawiszy i 4 klawisze modyfikujące pozwalają na wprowadzanie klawiszy takich jak CTRL oraz aktywowanie sterowania głosowego.
Rozwiązanie zostanie zaprezentowane na targach CES 2024, które rozpoczną się 9 stycznia w Las Vegas Convention Center. Czytaj dalej →

W ramach ciągłego dążenia do zapewnienia dostępu do kultury dla wszystkich, Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie” wprowadziło innowacyjne rozwiązania ułatwiające zwiedzanie dla osób niewidomych i niedowidzących. Aż dwanaście obiektów skansenu zostało wyposażonych w nadajniki YourWay Beacon, a przy wejściu zawieszono tyflograficzny plan muzeum.
YourWay Beacon to niewielki nadajnik, który sygnalizuje swoją obecność urządzeniom mobilnym z zainstalowaną aplikacją YourWay, służącą do nawigacji w terenie. Aplikacja ta dostarcza przygotowane informacje tekstowe, czytane bezpośrednio z telefonu użytkownika. Darmowa dostępność YourWay zarówno dla systemu Android, jak i iOS sprawia, że osoby z niepełnosprawnościami wzroku mogą łatwo poznać obiekty znajdujące się w przestrzeni Parku Etnograficznego.
Wszystkie obiekty, w których zamontowano nadajniki, zostały dodane do ogólnopolskiej bazy YourWay, umożliwiając osobom z niepełnosprawnościami łatwe planowanie wizyt. Turysta, planując wycieczkę, może teraz mieć je na liście obiektów z udogodnieniami.
Nadajniki YourWay Beacon są dostępne w następujących obiektach Muzeum „Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie”: Czytaj dalej →

Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) Marcin Wiącek przekazał szczegółowe uwagi do projektu ustawy o asystencji osobistej sekretarzowi stanu w Kancelarii Prezydenta RP Andrzejowi Derze. Projekt ten, przygotowany przez Kancelarię Prezydenta, ma na celu wprowadzenie zmian w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami.
W swoich uwagach RPO podkreśla, że pożądane byłoby, aby projekt obejmował możliwie szeroką grupę beneficjentów i nie ograniczał się do wąskiego grona adresatów. Również ostateczny kształt ustawy powinien być wynikiem dialogu społecznego, rozpoczętego przez Kancelarię Prezydenta.
Rzecznik Praw Obywatelskich ma nadzieję, że wejście ustawy w życie będzie krokiem w stronę deinstytucjonalizacji systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Uważa, że osoby z niepełnosprawnościami powinny być włączone do systemów asystencji osobistej jeszcze przed opuszczeniem instytucji, aby zapewnić im natychmiastowy dostęp do tych usług.
Projekt zakłada stworzenie dualizmu asystencji, gdzie usługa asystencji osobistej będzie przysługiwać pełnoletniej osobie zdecydowanej ilości punktów w skali potrzeby wsparcia. RPO podkreśla, że choć projekt ma potencjał poprawy w stosunku do dotychczasowego systemu, istnieje obawa, że dedykowanie rozwiązania tylko dla grupy osób z niepełnosprawnością w stopniu znacznym budzi wątpliwości.
Dodatkowo, Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na kwestie związane z niedostateczną liczbą godzin wsparcia, brakiem możliwości wykonania pewnych czynności medycznych przez asystenta osobistego oraz ingerencją w prywatność osób z niepełnosprawnościami.
Warto również zaznaczyć, że RPO postuluje wprowadzenie tzw. „budżetu osobistego”, czyli pakietu środków finansowych przyznawanych osobie z niepełnosprawnością na sfinansowanie potrzebnych usług.
Rzecznik Praw Obywatelskich wyraża nadzieję, że wejście w życie ustawy o asystencji osobistej, uwzględniające przedstawione uwagi, będzie znaczącym krokiem w stronę deinstytucjonalizacji systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami, zgodnie z zasadami Konwencji ONZ.
W zakończeniu swojego stanowiska, Marcin Wiącek zwraca się do ministra Andrzeja Dery o analizę uwag i ich uwzględnienie w dalszych pracach nad projektem ustawy o asystencji osobistej oraz o informację dotyczącą podjętych działań i decyzji. Czytaj dalej →

Program N, uruchomiony w połowie zeszłego roku, ma na celu ułatwienie osobom z niepełnosprawnościami korzystanie z oferty 28 mazowieckich instytucji kultury, zwiększając ich udział w życiu społecznym. Marszałek Adam Struzik podkreśla, że program ten to kontynuacja działań skierowanych do różnych grup społecznych, jak choćby program „Kulturalna szkoła na Mazowszu”, który skupiał się na zachęcaniu młodych ludzi do uczestnictwa w kulturze. Tym razem priorytetem są osoby z niepełnosprawnościami, które w pierwszych miesiącach działania programu skorzystały z tej oferty ponad tysiąc razy.
Program został opracowany przez Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej we współpracy z Departamentem Kultury, Promocji i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie. Decyzją zarządu województwa, oferta Programu N będzie dostępna do końca 2024 roku, a na ten cel przeznaczono 3 mln zł z budżetu Mazowsza.
Elżbieta Lanc, członek zarządu województwa, podkreśla, że program ten ma za zadanie przełamywać barierę finansową i motywować osoby z niepełnosprawnościami do korzystania z bogatej oferty kulturalnej regionu. Program obejmuje 28 instytucji kultury, wśród których znajdują się teatry, muzea i skanseny, dostosowujące swoje przestrzenie do różnych potrzeb.
Artur Świercz, pełnomocnik zarządu województwa mazowieckiego ds. osób z niepełnosprawnościami, zaznacza, że instytucje starają się dostosować swoje przestrzenie na miarę możliwości, aby nawet zabytkowe zamki były dostępne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.
W ramach Programu N osoby z niepełnosprawnościami mogą korzystać z oferty instytucji kultury, takich jak Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie, Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu czy Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu. Program cieszy się ogromnym zainteresowaniem, a z analizy wynika, że już ponad 1200 osób skorzystało z tej inicjatywy.
Aby skorzystać z Programu N, osoba z niepełnosprawnościami musi posiadać ważną legitymację, którą pracownik instytucji kultury weryfikuje przed zakupem biletu. Informacje dotyczące programu, regulamin, wzór oświadczenia i lista instytucji są dostępne na stronie internetowej: https://mcps.com.pl/niepelnosprawni/wsparcie-osob-z-niepelnosprawnosciami-na-mazowszu/. Program N to nie tylko dostęp do kultury, ale także sposób na zwiększenie udziału osób z niepełnosprawnościami w społeczeństwie i rozwijanie ich zainteresowań kulturalnych. Czytaj dalej →