Jak zahamować śmierć fotoreceptorów? Nowy sposób walki z retinopatią barwnikową

Dlaczego fotoreceptory w siatkówce umierają? Czy proces ten można zahamować? Badania przeprowadzone przez międzynarodowy zespół naukowców, z udziałem dr Andrzeja Foika z ICTER, mogą pomóc opracować terapię spowalniającą utratę wzroku. O badaniach poinformowało IChF PAN.
Zwyrodnienia siatkówki to szerokie pojęcie i są one jedną z głównych przyczyn ślepoty na świecie – niektóre mają podłoże genetyczne. Mutacje powodujące śmierć fotoreceptorów są dobrze znane, ale patofizjologii w obrębie siatkówki i na drodze wzrokowej do tej pory nie udawało się rozszyfrować we wczesnych stadiach choroby.
Autorzy publikacji w „eNeuro” przyjrzeli się funkcjom wzrokowym siatkówki, śródmózgowia i kory wzrokowej. Autorami pracy są: Henri Leinonen, David C. Lyon, Krzysztof Palczewski i Andrzej Foik z Międzynarodowego Centrum Badań Oka (ICTER).
„Badania te mają ogromną wagę, bo mogą doprowadzić do opracowania nowych metod diagnostycznych chorób oczu powodujących ślepotę” – podkreślono w informacji prasowej, przesłanej serwisowi Nauka w Polsce przez IChF PAN.
„Stwierdziliśmy, że układ wzrokowy adaptuje się do utraty fotorecepcji poprzez zwiększenie czułości, ale jednocześnie staje się szkodliwie nadpobudliwy. Zrozumienie tego mechanizmu może doprowadzić do terapeutycznej ochrony i przywrócenia widzenia” – mówi dr Foik, cytowany w materiale prasowym.
Skąd się biorą zwyrodnienia siatkówki? Zwyrodnienia siatkówki to szereg chorób oczu, którym towarzyszy degradacja siatkówki (utrata funkcji fotoreceptorów). Najczęstszymi postaciami zwyrodnień siatkówki jest zwyrodnienie plamki żółtej (AMD; Age-Related macular Degeneration) i retinopatia barwnikowa (RP; Retinitis Pigmentosa). Stanowią one całkowite przeciwieństwa, bo w przypadku AMD dochodzi do utraty widzenia centralnego, a podczas retinopatii barwnikowej chory przestaje widzieć obwodowo.
Siatkówka jest światłoczułą warstwą wyściełającą wnętrze oka, w której znajdują się fotoreceptory (czopki i pręciki), wyłapujące światło i przekształcające ją w impulsy elektryczne, które nerwem wzrokowym są przekazywane do mózgu. Tak widzimy świat. Centralną częścią siatkówki jest plamka żółta, czyli obszar o średnicy ok. 5 mm, w którym znajduje się najwięcej fotoreceptorów – czopków.
To właśnie plamka żółta odpowiada za najostrzejsze widzenie.
Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD) to choroba, w której dochodzi do postępującego obumierania fotoreceptorów skupionych w plamce żółtej. Skutkuje to pogorszeniem widzenia centralnego oraz zniekształceniem obrazu. AMD jest uznawane za najczęstszą przyczynę nieodwracalnej utraty wzroku po 50. roku życia. Dlatego właśnie bardzo ważne jest jak najwcześniejsze zdiagnozowanie AMD, bo wdrożenie odpowiedniego leczenia daje szanse na zahamowanie postępu choroby.
Z kolei retinopatia barwnikowa (RP) to dziedziczona choroba siatkówki oka, która często wchodzi w skład zespołów genetycznych. Podczas jej rozwoju, w dnie oka pojawiają się skupiska barwnika (początkowo niewielkie), które z czasem zagęszczają się, uniemożliwiając prawidłowe widzenie. Choroba ta jest niezwykle podstępna i wielu doświadczonych okulistów ma problemy z jej prawidłowym zdiagnozowaniem. Chorym na retinopatię barwnikową często pozostaje jedynie widzenie „tunelowe”, czyli ograniczone widzenie centralne, które z czasem się pogarsza. Niestety, nie ma skutecznych sposobów leczenia retinopatii barwnikowej, choć na świecie są testowane eksperymentalne terapie genowe.
W ramach swojej pracy międzynarodowy zespół uczonych podejrzał procesy zachodzące we wczesnym stadium retinopatii barwnikowej. Naukowcy wykorzystali różne techniki diagnostyczne – elektroretinografię (ERG), pomiar odpowiedzi optomotorycznej (OMR), wywołane potencjały wzrokowe (VEP) oraz elektrofizjologię pojedynczych neuronów w pierwotnej korze wzrokowej (V1) u myszy RhoP23H/WT, będących zwierzęcym modelem retinopatii barwnikowej.
Badano gryzonie, które podzielono na dwie grupy: młode (miesięczne) i dorosłe (trzymiesięczne). Odnotowano zauważalną nadwrażliwość na światło (30 proc. wyższe wartości ERG) i nadpobudliwość wzrokową w korze nowej u wszystkich myszy RhoP23H/WT – efekt był jednak bardziej widoczny w przypadku zwierząt młodych.
„Nasze dane sugerują, że we wczesnym okresie RP droga wzrokowa ulega nadpobudliwości. Może to mieć zarówno kompensacyjne, jak i szkodliwe konsekwencje dla zachowania wzrokowego. Dalsze badania nad mechanizmami nadpobudliwości są uzasadnione, ponieważ mogą one prowadzić do interwencji terapeutycznych w RP” – dodaje dr Foik.
W informacji prasowej podkreślono, że pełne zrozumienie retinopatii barwnikowej daje większe szanse na zahamowanie postępu choroby. Wcześniejsze badania wykazały, że bardzo duże dobowe dawki witaminy A (15 000 IU/d) mogą spowolnić postęp RP o około 2 proc. rocznie, ale taką interwencję trzeba dobrze przemyśleć, bo witamina A nie jest obojętna dla naszej wątroby. Dzięki badaniom, w których brał udział dr Foik, w przyszłości możliwe będzie określenie, kto jest w grupie ryzyka RP, zanim choroba zacznie się ujawniać. Czytaj dalej →

Opieka ginekologiczna dla niepełnosprawnej to często wyzwanie

W Polsce niepełnosprawne kobiety rzadziej niż pozostałe korzystają z opieki ginekologicznej. W dostępie do niej przeszkadzają m.in. problemy infrastrukturalne. W lipcu w niektórych miejscowościach parkuje mobilny gabinet ginekologiczny, w którym na bezpłatne badania zgłaszać się mogą także kobiety z  niepełnosprawnością.
To jeden z elementów tegorocznej odsłony kampanii „W kobiecym interesie”. Ponadto partnerzy kampanii – Fundacja Kulawa Warszawa oraz Fundacja Avalon – stworzyli bazy gabinetów ginekologicznych dostępnych dla kobiet z niepełnosprawnościami. Ich lista znajduje się na stronach www.dostepnaginekologia.pl oraz www.mapadostepnosci.pl i obejmuje w sumie 158 gabinetów uwzględniających potrzeby pacjentek z niepełnosprawnością (być może jest ich w Polsce więcej, Fundacje czekają na zgłoszenia kolejnych).
Mobilny gabinet w najbliższy weekend będzie w Wielkopolsce; 15 lipca – we Wrześni, 16 lipca – w Słupcy, a 17 lipca – w Koninie. W skład oferowanego pakietu bezpłatnych badań wchodzi: Czytaj dalej →

To warto wiedzieć o ochronie wzroku latem!

Sezon wakacyjny zachęca do częstszego przebywania na świeżym powietrzu i korzystania z uroków lata. W tym czasie większość z nas planuje także swój długo wyczekiwany, zasłużony urlop. W trakcie przygotowań do wyjazdu do podróżnych toreb pakujemy olejki do opalania, kremy z filtrem UV, kapelusz, kostium kąpielowy i wszystkie akcesoria, które przydają nam się podczas wypoczynku. Jednak czy pamiętamy również o ochronie wzroku wszystkich podróżujących przed szkodliwym promieniowaniem?
W trakcie słonecznego dnia do oczu dociera dużo więcej światła. Co więcej – planując wakacje nad wodą, warto pamiętać o tym, że tafla wody może odbijać nawet do 95 proc. promieni UV! W przypadku długotrwałej ekspozycji na słońce i braku odpowiedniej ochrony oczu może dojść do uszkodzenia siatkówki i rogówki. Czytaj dalej →

Medicover z flagowym salonem optycznym w warszawskiej Fabryce Norblina

Medicover dołączył do grona najemców warszawskiej Fabryki Norblina po raz pierwszy w maju 2022 roku ze swoim designerskim centrum stomatologicznym pod szyldem Medicover Stomatologia. Tymczasem od 1 lipca w stylowym obiekcie rozpoczął swoją działalność również salon optyczny Medicover Optyk, który – podobnie, jak w przypadku stomatologii – stawia na wyjątkowe customer experience, czyli budowanie pozytywnego doświadczenia klienta. Jest to już 15. salon działający pod marką Medicover Optyk, a 35. w sieci salonów optycznych prowadzonych przez Medicover. W marcu tego roku firma przejęła 20 salonów sieci Lynx Optique.
To, co wyróżnia salon Medicover Optyk w Fabryce Norblina, to aranżacja wnętrz, która jest ściśle związana z koncepcją obsługi klienta przyjętą przez Medicover – ma wzmacniać poczucie komfortu, sprzyjać regeneracji, tworzyć warunki do niespiesznego, wygodnego procesu zakupowego lub profilaktycznych badań. Design salonu zaprojektowali architekci Piotrowscy Design, odpowiedzialni m.in. za zaprojektowanie reprezentatywnych centrów stomatologicznych Medicover Stomatologia (m.in. na Placu Konstytucji czy w Centrum Praskim Koneser w Warszawie).
Projekt wnętrz Medicover Optyk w naturalny sposób nawiązuje do estetyki i klimatu Fabryki Norblina. Naturalne materiały, takie jak drewno, skóra, tkaniny o różnych fakturach, sprawiają, że wnętrze jest ponadczasowe, eleganckie i przytulne. Czytelne są także nawiązania do stylu art déco, takie jak betonowe, czarno-białe płytki, które układają się w „dywan”, mocno akcentując strefę pacjenta w centralnej części salonu. Zachwyt u klientów mogą wzbudzić także ręcznie robione, stylizowane drewniane meble. Głównym punktem wyposażenia salonu pozostaje przestronny przeszklony gabinet, zasłaniany tylko podczas badania elektryczną kotarą.
– Wysoka estetyka wnętrz, połączona z innowacyjnością rozwiązań diagnostycznych i ekspercką obsługą, sprawiają, że wizyta w naszym salonie staje się ekskluzywnym i unikalnym na rynku usług optycznych doświadczeniem – na płaszczyźnie estetycznej, psychologicznej i w wymiarze medycznym – komentuje Magdalena Lipczyńska, Dyrektor Działu Medicover Optyk.
Prestiżowa lokalizacja nowo powstałego salonu Medicover Optyk determinuje też kształt oferty produktowej salonu. W trzygabinetowym salonie o łącznej powierzchni 174 m kw. Medicover Optyk będzie oferował profesjonalne badania optometryczne. Klienci mogą liczyć na profesjonalne doradztwo w zakresie doboru szkieł korekcyjnych, opraw okularowych i soczewek kontaktowych.
Do wyboru mają także bogatą ofertę okularów korekcyjnych, przeciwsłonecznych i soczewek wiodących światowych producentów. Niektóre z tych produktów są dostępne tylko w tej lokalizacji. W salonie w Fabryce Norblina spotkamy takie marki jak Philipp Plein, Balenciaga, Chloé, GUCCI, Saint Laurent, Tom Ford, Escada, David Beckham, Isabel Marant, Marc Jacobs, Burberry, Oliver Peoples, Prada czy Caroline Abram. Podobnie, jak w innych filiach Medicover Optyk, badania optometryczne w Fabryce Norblina wykonywane są przez dyplomowanych optometrystów, a spersonalizowane pomiary optyczne zapewniają nowatorskie urządzenia Visioffice®.
– Salon Medicover Optyk w Fabryce Norblina jest naszym flagowym salonem, który odzwierciedla nasze ambicje w zakresie podnoszenia, czy wręcz tworzenia nowego standardu usług optycznych w Polsce. Myśl, która towarzyszyła nam przy projektowaniu tego szczególnego miejsca, znajdzie swoją kontynuację w tym, co w dalszej kolejności będziemy chcieli prezentować i jak funkcjonować na lokalnych rynkach – zapowiada Magdalena Lipczyńska.
Salon Medicover Optyk funkcjonuje od 1 lipca na 1. piętrze Fabryki Norblina (ul. Żelazna 51, Warszawa). Czytaj dalej →

8 na 10 Polaków ma problemy z oczami. Tylko 28 proc. korzysta z pomocy okulisty

Jak wynika z badania „Godzina dla oka” Polacy coraz częściej miewają dolegliwości związane z narządem wzroku. W statystykach przodują zwłaszcza dwie grupy – osoby w wieku 41-60 lat oraz te wykonujące pracę biurową. Jakie objawy najczęściej obserwują ankietowani? Wyniki raportu komentuje dr n. med. Anna Groblewska, specjalistka chorób oczu, ekspert kampanii #GodzinaDlaOka. Czytaj dalej →

Co jeść na poprawę wzroku? Dieta dobra dla oczu

Prawidłowe funkcjonowanie naszych oczu w dużej mierze zależy od stanu naczyń krwionośnych. A na te duży wpływ wywiera dieta. Dlatego jeśli np. stosujemy dietę zapobiegającą rozwojowi miażdżycy, jest ona równocześnie doskonała dla wzroku. Szkodzi mu też nadmiar cukru.
Odpowiednia dieta ma niebagatelny wpływ na nasz wzrok. Dziś wiemy już, że bardzo niekorzystnie działa na oczy nadmiar cukru, zwłaszcza w postaci przetworzonej. Nie powinno się także zbyt często jeść dań o dużym indeksie glikemicznym.
O ile wad wzroku (krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm) nie da się zahamować ani cofnąć, zmieniając dietę, o tyle zmiana diety uznawana jest za jeden z kluczowych elementów np. w profilaktyce zwyrodnienia plamki żółtej (AMD).
Dieta dobra dla oczu powinna być bogata w owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste, ryby oraz oliwę z oliwek.
Witaminy, które pomagają utrzymać dobry wzrok Czytaj dalej →

Kampania Hoya Lens Poland „Wzrok OK!” realizowana przez On Board Think Kong z prestiżową nagrodą

Kampania Hoya Lens Poland realizowana przez On Board Think Kong zdobyła 2 nagrody w konkursie IAC 2022.
HOYA Lens Poland i agencja OBTK otrzymały międzynarodową nagrodę IAC 2022 w 2 kategoriach: Best Health Care Integrated Ad Campaign oraz Best Medical Integrated Ad Campaign. Statuetki zostały przyznane za kampanię „Wzrok OK!”, która zachęciła do zaplanowania wizyty u specjalistów ponad 2 mln Polaków.
OBTK na zlecenie HOYA Lens Poland – jednego z wiodących światowych producentów soczewek okularowych, przygotowała i zrealizowała kampanię „Wzrok OK!” (https://mamwzrokok.pl), której celem było zachęcenie Polaków do badania wzroku, wdrożenia zdrowych nawyków w zakresie jego higieny i regularnych konsultacji u specjalistów.
Kampania była realizowana z inicjatywy HOYA Lens Poland i Seiko Optical Polska w pierwszej połowie ub. r. Główną rolę w kampanii odgrywał spot wideo. Przygotowany w kilku wersjach był emitowany na YouTube, Player.pl i powiązanych serwisach internetowych TVN, na Facebooku i Instagramie. Działania były uzupełnione o aktywności PR, publikację artykułów na temat cyfrowego zmęczenia wzroku, prostych ćwiczeń oczu. Na stronie kampanii uruchomiono też wyszukiwarkę salonów optycznych i specjalistów ochrony wzroku, u których można było umówić się na badanie. Badanie efektywności kampanii zrealizowane po jej zakończeniu przez SW Research wskazało, że kontakt z kampanią miało 24 proc. dorosłych użytkowników Internetu w Polsce. Jednocześnie w grupie, która miała styczność z kampanią, odsetek osób planujących badanie wzroku wyniósł aż 75%. Uwzględniając skalę kampanii to wzrost o prawie 2 mln liczby osób deklarujących plan zbadania wzroku.
„Nagrody IAC 2022 w kategorii Zdrowie i Medycyna są dla nas potwierdzeniem wagi poruszanych w kampanii tematów. Cieszę się, że udało się nam zwrócić uwagę na fakt, że w rzeczywistości post-covidowej wzrok jest szczególnie obciążony przez zdalną pracę i naukę i że należy go regularnie badać” – komentuje Maja Kornacka z Hoya Lens Poland. Czytaj dalej →

Badanie: Jak chronimy oczy przed UV i co wiemy o okularach przeciwsłonecznych?

Okulary przeciwsłoneczne nieodłącznie kojarzą się z rozpoczynającym się właśnie sezonem wakacyjnym, jednak nie wszyscy wiemy wystarczająco dużo na ich temat. Ponadto wiedza teoretyczna nie zawsze idzie w parze z praktyką. Latem wielu z nas pamięta o ochronie skóry przed słońcem, jednak z ochroną oczu bywa różnie.
44% respondentów ocenia swoją wiedzę o ochronie oczu przed UV przeciętnie, 35% raczej dobrze, a 10% bardzo dobrze. Wyniki badania przygotowanego przez markę wOkularach.pl we współpracy z Elephate pokazują jednak, że w wielu kwestiach przekonania Polaków są błędne, a z niektórymi mitami trzeba rozprawić się raz na zawsze. Czytaj dalej →

Program Profilaktyka 40 Plus zostaje przedłużony. Będą nagrody dla osób, które się przebadają

Program Ministerstwa Zdrowia propagujący odbudowę zdrowia Polaków „Profilaktyka 40 Plus” zostaje przedłużony. Nowa odsłona programu, która wejdzie w życie w lipcu przewiduje wsparcie dla gabinetów POZ, które będą wspierać diagnostykę swoich pacjentów. Po wakacjach ministerstwo planuje rozlosować nagrody wśród osób, które się przebadają.
Program „Profilaktyka 40 Plus” ruszył 1 lipca 2021 r. Jest odpowiedzią na zaniedbania w zakresie zdrowia znaczącej części polskiego społeczeństwa. Te zaniedbania uwidoczniły się ze szczególną mocą w czasie ponad dwóch lat epidemii w Polsce. Jak pokazały analizy Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny oraz Departamentu Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia, przebieg epidemii, ciężkość diagnozowanych przypadków zakażeń, czy liczba zgonów, zależały m.in. od tego w jakim stanie zdrowia znajdowały się poszczególne społeczeństwa. Program skierowany jest do osób, które przekroczyły 40 lat. Żeby wziąć udział w programie i wykonać szereg badań, diagnozujących stan swojego zdrowia trzeba wypełnić internetową ankietę, która zawiera pytania o to jak żyjemy i jaki mamy obraz siebie. Po wypełnieniu ankiety, system informatyczny z automatu wystawia e-skierowanie na badania. Dotychczas ankiety wypełniło 1,1 mln osób, spośród których prawie 600 tys. wykonało już badania. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się przedłużyć o pół roku program, który przewidziany był do końca czerwca.
– Cieszę się z tych 600 tys. osób, które dzięki naszemu programowi mogły poznać stan swojego zdrowia, ale to nadal jest zbyt mało. Minimum tego czego oczekujemy po „Profilaktyce 40 Plus” to 2 mln badań. Jako społeczeństwo musimy nabrać przekonania, że rutynowa diagnostyka jest podstawą naszego życia – życia w zdrowiu. Musimy zacząć o siebie dbać, żeby kolejne epidemie nas już tak nie dotykały jak COVID-19 – podsumowuje minister zdrowia dr Adam Niedzielski.
W związku z faktem, że na 100 tys. osób, które wzięły udział w ankiecie podsumowującej i oceniającej program „Profilaktyka 40 Plus” aż ponad 26 proc. wskazała na potrzebę szerszej informacji oraz zachęty do udziału w programie ze strony lekarzy, ministerstwo zdrowia zdecydowało o większym zaangażowaniu Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Od 1 lipca przychodnie, które pomogą pacjentowi w wypełnieniu ankiety i pokierują pacjenta na badania, otrzymają specjalną premię finansową.
– Wypracowujemy obecnie finalną formułę tej premii, tak by z jednej strony dać gratyfikację za to, że personel POZ pomoże – szczególnie osobom starszym – wypełnić ankietę, ale chcemy przede wszystkim docenić podmioty medyczne za to, że ich pacjent przejdzie badania „Profilaktyki 40 Plus” –  mówi Filip Nowak, prezes NFZ.
Zachętą do wypełnienia ankiety i odbycia badań dla samych pacjentów będzie swego rodzaju loteria, która ma ruszyć zaraz po wakacjach. Wśród osób, które wezmą udział w programie „Profilaktyka 40 Plus”, Ministerstwo Zdrowia rozlosuje nagrody, którymi będą karty sportowe z dostępem do obiektów sportowych w całym kraju. Wkrótce zostanie ogłoszone postępowanie na operatora programu nagród. Czytaj dalej →