Niepełnosprawność wrodzona i nabyta – co różni te doświadczenia?

Autor: Ewa Domańska

Dwie osoby mogą mieć dokładnie ten sam rodzaj niepełnosprawności, a jednocześnie doświadczać jej w zupełnie inny sposób. Dla jednej brak wzroku może być rzeczywistością obecną od początku życia, dla drugiej – zmianą, która nastąpiła w dorosłości i wymagała przebudowania niemal całej codzienności. Moment pojawienia się niepełnosprawności ma znaczenie nie tylko medyczne. Może wpływać na rozwój, obraz własnego ciała, budowanie tożsamości, relacje z otoczeniem, a także proces akceptacji siebie i własnej sytuacji.
W przypadku osób niewidomych i słabowidzących rozróżnienie między niepełnosprawnością wrodzoną a nabytą jest szczególnie ważne. Utrata wzroku w późniejszym okresie życia jest innym doświadczeniem psychologicznym niż dorastanie bez wzroku lub ze znacznym ograniczeniem widzenia. Przyjrzyjmy się zatem obu sytuacjom. Czytaj dalej →

Wybierzmy Paraolimpijskiego Sportowca Roku! Ruszyło głosowanie w plebiscycie #Guttmanny2026

Rozpoczęło się głosowanie w 8. edycji Plebiscytu Polskiego Komitetu Paraolimpijskiego #Guttmanny2026. Od 2 do 30 listopada każdy kibic może oddać głos na swojego faworyta i zdecydować, do kogo trafi tytuł Paraolimpijskiego Sportowca Roku. Kapituła wyłoniła dwudziestkę nominowanych, a oficjalne ogłoszenie wyników nastąpi 5 grudnia 2026 roku podczas uroczystości finałowej.
W gronie kandydatów znaleźli się między innymi reprezentanci Polski, którzy błyszczeli podczas XIV Zimowych Igrzysk Paraolimpijskich w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo. Wśród nich wyróżnia się narciarski duet Michał Gołaś z przewodnikiem Kacprem Walasem. Zdobyli oni srebro w slalomie oraz brąz w gigancie, wywalczając pierwsze od ośmiu lat zimowe medale paraolimpijskie dla naszego kraju. W dwudziestce reprezentowane są również inne postacie zimowych igrzysk, w tym Witold Skupień, który zajął piąte miejsce w biegu na 10 kilometrów techniką klasyczną, a także Aneta Kobryń startująca z przewodnikiem Bartłomiejem Puto.
Swoje miejsce w Plebiscycie znaleźli też tegoroczni mistrzowie i medaliści mistrzostw świata. W wyścigu ze startu wspólnego nie miała sobie równych Rita Malinkiewicz, zdobywczyni tytułu mistrzyni świata w parakolarstwie szosowym. Sukcesy święciły również Daria Bujnicka w parze z Oliwią Szmigiel, zdobywając brąz w parabadmintonie, oraz Emilia Babska, która wywalczyła indywidualny brąz i drużynowe złoto w parastrzelectwie. W złotym zespole karabinowym strzelali wraz z nią Emilia Trześniowska oraz Marek Dobrowolski, który dorzucił do tego medal indywidualny. Z kolei w konkurencjach pistoletowych potrójnym medalistą mistrzostw świata został Szymon Sowiński.
Znakomitą formę na mistrzostwach Europy zaprezentowali reprezentanci paratenisa stołowego, zdobywając łącznie aż 16 medali. Wśród nominowanych znaleźli się liderzy kadry: trzykrotna mistrzyni Europy Natalia Partyka, Karolina Pęk, Patryk Chojnowski, Piotr Grudzień oraz Igor Misztal. Ogromnymi osiągnięciami wykazali się również paraszermierze, skąd do dwudziestki trafili Kinga Dróżdż ze zdobyczą czterech złotych medali, Karolina Strawińska z pięcioma krążkami na koncie oraz Adrian Castro. W parapływaniu błyszczała Oliwia Jabłońska, zdobywczyni trzech złotych medali i jednego brązowego, a w parapodnoszeniu ciężarów tytuł wicemistrzyni Europy wywalczyła Justyna Kozdryk.
Zastrzeżono również miejsca dla sportowców wyróżnionych za wyjątkowe wyczyny poza medalowymi pozycjami. Paralekkoatletka Róża Kozakowska znalazła się w gronie nominowanych za ustanowienie w Zamościu nowego rekordu świata w rzucie maczugą z wynikiem 30 metrów. Z kolei Marcin Czerwiński, mimo odleglejszego miejsca drużyny, zdobył tytuł króla strzelców mistrzostw świata w goalballu z dorobkiem 34 bramek.
Głosowanie odbywa się drogą elektroniczną na oficjalnej stronie Polskiego Komitetu Paraolimpijskiego pod adresem: https://paralympic.org.pl/guttmanny/guttmanny-2026/. Najpopularniejszy sportowiec w głosowaniu internautów otrzymuje 20 punktów rankingowych, drugi 19, a kolejni odpowiednio mniej. Identycznie przeliczane są głosy Kapituły, w której skład wchodzą przedstawiciele PKPar, mediów, sponsorów oraz utytułowani byli sportowcy. O ostatecznej kolejności zdecyduje suma obu punktacji. Podczas finałowej gali poznamy również laureatów w pozostałych kategoriach przyznawanych bezpośrednio przez Kapitułę, takich jak Trener Roku czy Drużyna Roku.
Plebiscyt organizowany jest od 2019 roku, a jego zwycięzca otrzymuje brązową statuetkę autorstwa Andrzeja Renesa, przedstawiającą sir Ludwiga Guttmanna – twórcę ruchu paraolimpijskiego. Do dotychczasowych triumfatorów należą Jacek Czech, Kinga Dróżdż, Róża Kozakowska, Szymon Sowiński, Maciej Lepiato, Patryk Chojnowski oraz Faustyna Kotłowska. Całe wydarzenie służy promocji sportu osób z niepełnosprawnościami, przełamywaniu barier społecznych i budowaniu wsparcia dla polskich paraolimpijczyków. Czytaj dalej →

Gdańskie baseny staną się bardziej dostępne. Ponad 2,6 mln zł z Unii Europejskiej na modernizację i zajęcia

Miejskie pływalnie zarządzane przez Gdański Ośrodek Sportu przejdą kompleksową modernizację ukierunkowaną na potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami. Na realizację projektu „Dostępne gdańskie pływalnie” pozyskano ponad 2,62 mln zł ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027. Przyznana kwota pokrywa 100 procent kosztów przedsięwzięcia, które zaplanowano na lata 2026–2029.
Dyrektor Gdańskiego Ośrodka Sportu, Kamil Koniuszewski, podkreślił podczas konferencji prasowej, że celem inicjatywy jest przygotowanie obiektów na Chełmie, Oruni, Stogach oraz Osowej zarówno pod kątem infrastrukturalnym, jak i szkoleniowym, aby dostępność basenów stała się codziennością dla wszystkich mieszkańców. Jak z kolei zauważyła radna miasta Gdańska Kamila Błaszczyk, prace zostaną poprzedzone dedykowanymi audytami. Eksperci, osoby z niepełnosprawnościami oraz Dział Dostępności Zarządu Transportu Miejskiego w Gdańsku przeprowadzą szczegółowe przeglądy obiektów, uwzględniając specyfikę każdego z nich.
Zmiany rozpoczną się już od progów budynków. Zostaną zamontowane automatycznie otwierane drzwi oraz obniżone blaty recepcji, co ułatwi kontakt osobom poruszającym się na wózkach. Zaplanowano również utworzenie przestronnych komfortek – pomieszczeń higienicznych wyposażonych w podnośniki i regulowane przewijaki z myślą o osobach wymagających wsparcia opiekuna.
Przestrzeń samych basenów stanie się bezpieczniejsza i lepiej przystosowana do różnorodnych potrzeb. Krawędzie niecek zostaną oznaczone pasem wyczuwalnym pod stopami. Na pływalni na Chełmie pojawią się schody z poręczami oraz specjalny podnośnik do wody, natomiast na Osowej zamontowane zostaną obniżone natryski. Z myślą o osobach słabowidzących i niesłyszących przewidziano montaż pętli indukcyjnych w kasach, instalację dotykowych map oraz tablic, a także udostępnienie informacji na stronach internetowych w prostym i zrozumiałym języku.
Istotnym elementem projektu są działania skierowane bezpośrednio do mieszkańców oraz personelu. Gdański radny Łukasz Świacki zaznaczył, że celem władz miasta jest stworzenie warunków do dbańa o zdrowie dla każdego mieszkańca, niezależnie od jego ograniczeń ruchowych, słuchowych czy wzrokowych. W ramach programu zorganizowane zostaną bezpłatne zajęcia w wodzie dla co najmniej 530 osób – w tym seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów. Na potrzeby tych ćwiczeń zaplanowano zakup sprzętu wypornościowego i treningowego, takiego jak pasy, hantle wodne czy deski, o wartości 40 tysięcy złotych (po 10 tysięcy złotych na każdy basen). Ponadto około 90 pracowników – w tym ratownicy, instruktorzy, obsługa kas oraz kadra zarządzająca – przejdzie szkolenia z zakresu profesjonalnej obsługi osób o różnorodnych potrzebach.
Realizację prac zaplanowano w okresie od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2029 roku. Harmonogram robót budowlanych zostanie zaplanowany w taki sposób, aby baseny funkcjonowały bez przeszkód w trakcie roku szkolnego, a większe remonty będą prowadzone wyłącznie podczas corocznych przerw technicznych w okresie wakacyjnym. Czytaj dalej →

Gdzie się ukryć w przypadku zagrożenia? Aplikacja z wykazem punktów schronienia jest już dostępna na smartfony

Aplikacja „Gdzie się ukryć PL” Państwowej Straży Pożarnej jest już dostępna do pobrania w sklepach App Store i Google Play. Bezpłatne narzędzie, zawierające ponad 88 tys. punktów schronienia dla 24 mln osób, pomaga szybko znaleźć najbliższy taki punkt i prowadzi do niego – również bez dostępu do internetu. Aplikację można pobrać na telefony z systemem Android i iOS albo korzystać z niej przez stronę internetową; zawiera też porady na wypadek zagrożeń oraz udogodnienia dla osób niewidomych i słabowidzących, w tym obsługę czytników ekranu. Równocześnie trwa oznaczanie punktów schronienia.
Wystarczy kilka kliknięć, by aplikacja wskazała drogę do punktu najbliższej lokalizacji użytkownika. Aplikacja jest dostępna przez stronę internetową gdziesieukryc.pl oraz w sklepach App Store i Google Play. MSWiA przypomina, że obowiązek udostępnienia schronienia powstaje w momencie zagrożenia lub ogłoszenia alarmu, dlatego obiekty mogą być częściowo niedostępne na co dzień.
Aplikacja oferuje interfejs pełny i uproszczony. Pełny posiada mapę, która pokazuje pozycję użytkownika i lokalizację punktów schronienia, obraca się także zgodnie z kierunkiem ruchu telefonu. Interfejs uproszczony, przeznaczony dla osób, którym korzystanie z mapy na ekranie telefonu może sprawiać trudność, pokazuje lokalizację najbliższych punktów schronienia bez zaznaczania ich na mapie. Aplikacja wskazuje kierunek, odległość, wysyła komunikaty głosowe. Obie wersje interfejsu działają także bez dostępu do Internetu.
„W sytuacji zagrożenia liczy się każda sekunda. Dlatego apeluję do wszystkich Polek i Polaków: pobierzcie już dziś aplikację „Gdzie się ukryć PL” na swój telefon. To proste, bezpłatne narzędzie może pomóc znaleźć najbliższe miejsce schronienia także wtedy, gdy zabraknie Internetu. Dziękuję Państwowej Straży Pożarnej za konsekwentną i profesjonalną pracę nad tym rozwiązaniem. Przygotowanie na potencjalny kryzys to wspólna odpowiedzialność”
— powiedział wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Wiesław Leśniakiewicz. Czytaj dalej →

Klasyfikacja rodzajów niepełnosprawności – o czym informują symbole na orzeczeniu?

Autor: Ewa Domańska

W niniejszym artykule ściśle sprecyzuję, jak niepełnosprawności mogą być klasyfikowane i jaki jest ich charakter, a także omówię sytuację współwystępowania kilku niepełnosprawności. Czytaj dalej →

Biznes bez barier. Ministerstwo Aktywów Państwowych i Enea wspólnie na rzecz inkluzywności i wyrównywania szans

Grupa Enea wspólnie z Ministerstwem Aktywów Państwowych intensyfikują działania na rzecz wyrównywania szans na rynku pracy. Podczas debaty „Biznes bez barier” w siedzibie MAP zaprezentowano rozwiązania wspierające rozwój organizacji  otwartych na różnorodność, zapewniających równe szanse i dostęp do rozwoju zawodowego, a jej uczestnicy podpisali Kartę Inkluzywnego Pracodawcy. Enea przedstawiła również działania realizowane w obszarze DEIB, obejmujące m.in. transparentne procesy rekrutacyjne, równy dostęp do rozwoju zawodowego, mentoring, wsparcie dobrostanu i dialog z pracownikami.
Jak budować nowoczesne, dostępne i odpowiedzialne organizacje, w których o możliwościach rozwoju decydują kompetencje? Temu zagadnieniu poświęcona była debata ekspercka „Biznes bez barier” w Ministerstwie Aktywów Państwowych w Warszawie. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele administracji publicznej, spółek z udziałem Skarbu Państwa, eksperci rynku pracy oraz organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami.
Wojciech Balczun, minister aktywów państwowych, podkreślił, że Ministerstwo Aktywów Państwowych wspiera działania na rzecz dostępności i inkluzywności, które są dziś nie tylko elementem odpowiedzialności społecznej, ale także ważnym czynnikiem budowania konkurencyjności przedsiębiorstw.
– Rozszerzamy zakres działań ministerialnego Zespołu ds. Równego Traktowania o kwestie dostępności. Jest to naturalna konsekwencja naszej dotychczasowej pracy  na rzecz równego traktowania oraz odpowiedź na wyzwania współczesnego rynku pracy i zmieniające się potrzeby społeczne. Chcemy już dziś aktywnie wspierać Spółki z udziałem Skarbu Państwa w budowaniu bardziej dostępnych i inkluzywnych organizacji. Naszą ambicją jest, aby spółki z udziałem Skarbu Państwa nie tylko spełniały wymagania regulacyjne, ale były liderami zmiany. Chcemy, aby wyznaczały standardy nowoczesnego zarządzania i pokazywały, że dostępność nie jest kosztem ani obowiązkiem administracyjnym, lecz inwestycją w ludzi, efektywność organizacji i jakość świadczonych usług – powiedziała Diana Dębowczyk, dyrektorka Biura Ministra w Ministerstwie Aktywów Państwowych, przewodnicząca Zespołu ds. Równego Traktowania. Czytaj dalej →

Zdrowie wzroku się opłaca. Korzyści mogą sięgać miliardów dolarów

Dane pokazują, że dbanie o wzrok nie jest wyłącznie kwestią medyczną, ma również znaczenie społeczne i ekonomiczne. To inwestycja w edukację, aktywność zawodową i rozwój gospodarczy. Według danych z raportu IAPB (Międzynarodowej Agencji do Zapobiegania Ślepocie), na każdy 1 dolar zainwestowany w sześć priorytetowych obszarów zdrowia wzroku może przypadać aż 28 dolarów zwrotu. Takie spojrzenie na opiekę okulistyczną będzie szczególnie istotne w najbliższym czasie, gdy światowy sektor zdrowia przygotowuje się do pierwszego Globalnego Szczytu na rzecz Zdrowia Oczu (Global Summit for Eye Health), zaplanowanego na listopad 2026 roku.
Globalny Szczyt na rzecz Zdrowia Oczu odbędzie się 2 listopada, na terenie Antigui i Barbudy. W wydarzeniu mają uczestniczyć przedstawiciele rządów, organizacji międzynarodowych, sektora prywatnego i społeczeństwa obywatelskiego. Jego celem jest wypracowanie konkretnych zobowiązań dotyczących finansowania, polityk publicznych i krajowych działań na rzecz powszechnego dostępu do opieki okulistycznej.
Każdy dolar zainwestowany we wzrok może przynieść 28 dolarów zwrotu gospodarczego
Jednym z najmocniejszych argumentów przemawiających za traktowaniem zdrowia oczu jako inwestycji są dane przedstawione przez IAPB we współpracy z Seva Foundation i Fred Hollows Foundation. Wskazują one, że realizacja działań w sześciu priorytetowych obszarach zdrowia oczu może przynieść zwrot gospodarczy w wysokości 28 dolarów za każdego zainwestowanego dolara. Skala potencjalnych korzyści jest jeszcze większa. Inwestycja rzędu 7,1 mld USD właśnie w te sześć priorytetowych obszarów, obejmujących m.in. badania przesiewowe i okulistyczne w społecznościach lokalnych, dostęp do okularów (zarówno do czytania, jak i korekcyjnych) oraz zwiększenie skali operacji zaćmy, mogłaby w ciągu zaledwie pięciu lat (2026–2030) przynieść wzrost produktywności o wartości 199 mld USD. W szerszej perspektywie, objęcie odpowiednią opieką 1 mld osób żyjących z możliwą do uniknięcia utratą wzroku mogłoby wygenerować 447 mld dolarów korzyści dla światowej gospodarki rocznie. Wśród efektów wymieniane są m.in. większa liczba osób aktywnych zawodowo, dodatkowe lata edukacji oraz ograniczenie obciążenia związanego z nieodpłatną opieką.
Dane te zmieniają sposób, w jaki można mówić o profilaktyce wzroku. Dobre widzenie przekłada się na możliwość uczenia się, pracy, samodzielnego funkcjonowania i uczestniczenia w życiu społecznym. Inwestowanie w zdrowie oczu może więc przynosić korzyści nie tylko pojedynczym osobom, ale także całym społecznościom i gospodarkom. Czytaj dalej →

Rada ds. Osób z Niepełnosprawnościami o ograniczeniu środków budżetowych m.in. na asystencję i opiekę wytchnieniową

W Belwederze odbyło się szóste posiedzenie Rady ds. Osób z Niepełnosprawnościami, w którym wziął udział minister Mateusz Kotecki. Członkowie Rady podjęli dyskusję dotyczącą ograniczenia środków budżetowych przeznaczonych na zadania realizowane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz finansowane z Funduszu Sprawiedliwości.
Analizowano potencjalne konsekwencje tych zmian zarówno dla osób korzystających ze wsparcia, jak i dla podmiotów realizujących zadania publiczne. Jako zagrożenie wskazywano m.in. konieczność zwolnień pracowników świadczących usługi asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami i opieki wytchnieniowej oraz brak dostępności tych usług dla osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin.
Podczas posiedzenia omówiono kwestię zmiany przepisów regulujących środki gromadzone na indywidualnych subkontach podopiecznych fundacji i organizacji pożytku publicznego. Tematem dyskusji były możliwe kierunki zmian prawnych oraz ich potencjalny wpływ na beneficjentów wsparcia i na funkcjonowanie organizacji pozarządowych.
Członkowie Rady zapoznali się również ze wstępnymi założeniami projektu dotyczącego przebudowy modelu orzekania o niepełnosprawności odbywającymi się pod auspicjami Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w ramach projektu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. Czytaj dalej →

„Pies – oczy, ręce i dużo więcej”. Pierwsze wyszkolone psy asystujące pomagają mieszkańcom Mazowsza

Sześć psów asystujących przygotowanych w pierwszym etapie pionierskiego projektu i kolejna grupa czworonogów rozpoczynająca socjalizację u wolontariuszy – to bilans półmetka przedsięwzięcia „Pies – oczy, ręce i dużo więcej”.
Innowacyjny projekt, finansowany z budżetu Mazowsza na zlecenie MCPS i realizowany przez Fundację Vis Maior Pies Przewodnik to już wymierna pomoc dla osób potrzebujących wsparcia różnego typu psów asystujących. Pierwszych sześć psów ma już swoich opiekunów, dla których będą pracować. Dzięki projektowi coraz więcej osób może dowiedzieć się, że pracujące na rzecz osób z niepełnosprawnościami psy to nie tylko psy przewodniki osób niewidomych. Czytaj dalej →

Niepełnosprawność czy dysfunkcja?

Autor: Ewa Domańska

Niepełnosprawność to temat, który większości z czytelników dotyczy na co dzień. Dla każdego oznacza coś innego, a osobiste jej definicje często zależą od rodzaju niepełnosprawności, poglądów na jej temat, dostępnej obecnie wiedzy, a także braków, które powinna definicja uwzględniać. Dlatego postaram się pokazać niepełnosprawność jako zjawisko wielowymiarowe i wskazać, czym ona naprawdę jest. Oprócz ogólnego zdefiniowania niepełnosprawności, w następnych artykułach pokrótce zostaną omówione te niepełnosprawności, z którymi najczęściej współwystępuje niepełnosprawność wzrokowa. Czytaj dalej →

Porozmawiaj z nami