Nowoczesne prawo szuka rozwiązań, które pozwolą realnie wspierać osoby starsze oraz osoby z niepełnosprawnościami w podejmowaniu decyzji, chroniąc jednocześnie ich niezależność. Odpowiedzią na te potrzeby jest przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji, zakładający całkowite odejście od instytucji ubezwłasnowolnienia na rzecz podmiotowego wsparcia dopasowanego do indywidualnych potrzeb.
Przełomowa reforma, opracowana w Ministerstwie Sprawiedliwości realizuje postanowienia art. 12 Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Przepisy te ostatecznie likwidują archaiczną instytucję ubezwłasnowolnienia, zastępując ją elastycznym systemem wsparcia, który gwarantuje godność, ochronę prawną i zachowanie autonomii obywateli.
W tej zmianie chodzi o to, żeby przejść od zastępowania ludzi w ich decyzjach do wspierania ich w samodzielnym decydowaniu z zachowaniem maksymalnej możliwej autonomii. To ważny krok do stworzenia lepszego, bardziej otwartego na wszystkich i sprawiedliwego społeczeństwa – podkreśla wiceminister Arkadiusz Myrcha, który w resorcie odpowiadał za realizację projektu nowych przepisów. Czytaj dalej →

23 września 2026 r. odbędzie się konferencja online „Potencjał bez ograniczeń. Nowy wymiar zatrudnienia wspomaganego”. Wydarzenie będzie poświęcone rozwojowi zatrudnienia wspomaganego osób z niepełnosprawnościami na otwartym rynku pracy.
Organizatorzy konferencji przedstawią podczas wydarzenia wypracowany w ramach projektu standard zatrudniania wspomaganego dla osób z niepełnosprawnościami na otwartym rynku pracy. Uczestnicy będą mogli zapoznać się również z dobrymi praktykami w zakresie zatrudnienia wspomaganego w Polsce. Zostaną one zaprezentowane na przykładzie konkretnych organizacji oraz osób korzystających z tego rodzaju wsparcia.
Ważnym elementem konferencji będą także głosy głównych adresatów usługi zatrudnienia wspomaganego. W panelu dyskusyjnym swoje perspektywy przedstawią osoby z niepełnosprawnościami i ich otoczenie, a także pracodawcy działający na otwartym rynku pracy. Rozmowa ma być okazją do przedstawienia doświadczeń, potrzeb i oczekiwań różnych stron zaangażowanych w proces zatrudniania wspomaganego.
Podczas kolejnego panelu dyskusyjnego poruszone zostaną wyzwania systemowe związane z zatrudnianiem wspomaganym osób z niepełnosprawnościami. Uczestnicy będą rozmawiać o funkcjonowaniu tego rozwiązania oraz kwestiach wymagających dalszego rozwoju i zmian.
Konferencja odbędzie się w formule online. Osoby zainteresowane udziałem w transmisji powinny wypełnić krótki formularz zgłoszeniowy najpóźniej do 18 września 2026 r. Link do transmisji zostanie przekazany osobom, które dokonają rejestracji.
Organizatorzy zadbali również o dostępność wydarzenia. Transmisja będzie obejmowała tłumaczenie na Polski Język Migowy (PJM) oraz napisy na żywo.
Za organizację wydarzenia odpowiada Zespół ds. zatrudnienia wspomaganego w Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Czytaj dalej →

Europejskie miasta mają jeszcze kilka dni na zgłoszenie swoich kandydatur do konkursu Access City Award 2027. To okazja, aby zaprezentować działania podejmowane na rzecz poprawy dostępności, podzielić się dobrymi praktykami z innymi europejskimi miastami oraz zdobyć uznanie za konsekwentne tworzenie przestrzeni przyjaznej wszystkim mieszkańcom.
W konkursie mogą uczestniczyć miasta znajdujące się w państwach Unii Europejskiej, które liczą ponad 50 tysięcy mieszkańców. Możliwe jest również zgłoszenie obszaru miejskiego tworzonego przez co najmniej dwa miasta, których łączna liczba mieszkańców przekracza 50 tysięcy, pod warunkiem że znajdują się one w państwie UE, w którym nie ma więcej niż dwóch miast liczących ponad 50 tysięcy mieszkańców.
Ocenie będą podlegały zarówno działania już zrealizowane, jak i te zaplanowane na przyszłość. Jury zwróci uwagę między innymi na dostępność budynków i przestrzeni publicznych, transportu oraz związanej z nim infrastruktury. Istotne będą także rozwiązania dotyczące informacji i komunikacji, w tym dostępność technologii informacyjno-komunikacyjnych, a także dostępność usług i obiektów publicznych.
Organizatorzy podkreślają, że konkurs ma nie tylko nagradzać najlepsze rozwiązania, ale również umożliwiać miastom prezentowanie doświadczeń i wymianę dobrych praktyk. Szczególne znaczenie ma podejście, w którym osoby z niepełnosprawnościami są aktywnie zaangażowane w działania na rzecz poprawy dostępności.
Na laureatów czekają również nagrody finansowe. Zwycięskie miasto otrzyma 150 tysięcy euro, zdobywca drugiego miejsca 120 tysięcy euro, a miasto sklasyfikowane na trzeciej pozycji 80 tysięcy euro.
W tegorocznej edycji Komisja Europejska planuje ponadto przyznać specjalne wyróżnienie za dostępne usługi świadczone w społeczności lokalnej. Ma ono trafić do miasta, które rozwija rozwiązania wspierające osoby z niepełnosprawnościami w codziennym życiu, pomagając im pozostawać aktywnymi członkami lokalnej społeczności i ograniczając konieczność korzystania z opieki instytucjonalnej.
Termin zgłaszania kandydatur upływa 4 września 2026 roku o godzinie 12:00 czasu środkowoeuropejskiego. Po jego zakończeniu rozpocznie się dwuetapowa ocena zgłoszeń.
W pierwszym etapie krajowe jury przeanalizują kandydatury zgłoszone w poszczególnych państwach i wybiorą maksymalnie dwa miasta, które przejdą do etapu europejskiego. Następnie zgłoszenia finalistów oceni jury europejskie, które wyłoni zwycięzcę, laureatów drugiego i trzeciego miejsca oraz ewentualne miasta wyróżnione w ramach specjalnych kategorii.
Ogłoszenie miast zakwalifikowanych do finału planowane jest na listopad 2026 roku. Laureaci konkursu zostaną natomiast przedstawieni podczas ceremonii Access City Award, która odbędzie się 4 grudnia 2026 roku w ramach konferencji z okazji Europejskiego Dnia Osób z Niepełnosprawnościami.
Konkurs Access City Award jest również okazją do pokazania, jak różne miasta w Europie odpowiadają na potrzeby mieszkańców. Prezentowane w jego ramach rozwiązania mogą stać się inspiracją dla kolejnych samorządów i przyczynić się do tworzenia bardziej dostępnych przestrzeni, usług i społeczności w całej Unii Europejskiej. Czytaj dalej →

„Mamo, nie widzę, co jest na tablicy”, „Tato, mogę usiąść bliżej telewizora?” – tak czasem zaczyna się historia krótkowzroczności u dziecka. Pojawiają się okulary, dziecko znów widzi wyraźnie i rodzice mogą pomyśleć, że sprawa jest załatwiona. Tymczasem wada wzroku może się pogłębiać wraz z rozwojem oka. Dobra wiadomość jest jednak taka, że dziś coraz lepiej wiemy, jak ten proces spowalniać, a rozwój nowych technologii daje nadzieję na jeszcze skuteczniejszą kontrolę krótkowzroczności u dzieci. Czytaj dalej →

Już 22 sierpnia 2026 roku odbędzie się 15. edycja Europejskiej Nocy Literatury organizowanej przez Wrocławski Instytut Kultury. Tegoroczne wydarzenie zawita na wrocławskie osiedle Borek, a jego hasłem przewodnim będzie „Wspólnota — czyli jak odnaleźć to, czego nigdy się nie zgubiło”.
Europejska Noc Literatury od 2013 roku jest jednym z ważniejszych wydarzeń literackich we Wrocławiu. Jej charakterystycznym elementem są publiczne czytania fragmentów książek w wykonaniu znanych przedstawicieli świata kultury. W tym roku za wybór lektur odpowiada kurator wydarzenia, wrocławski artysta Filip Zawada.
W ramach tegorocznej edycji przygotowano 10 lokalizacji, w których prezentowane będą fragmenty 10 wybranych książek. Każdy tekst zostanie odczytany w danym miejscu dziesięciokrotnie. Dzięki temu uczestnicy mogą samodzielnie zaplanować trasę literackiej wędrówki po Borku, wybierając kilka lokalizacji, odwiedzając wszystkie albo wracając do wybranego czytania więcej niż raz.
Wydarzenie uwzględnia również potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Ponad połowa miejsc, w których odbywać się będą czytania, została przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnością ruchową. Organizatorzy przygotowali także dwa wydarzenia towarzyszące poświęcone dostępności.
22 sierpnia odbędzie się spacer z audiodeskrypcją „Borek malarski”, organizowany we współpracy z Fundacją Katarynka. Początek zaplanowano na godzinę 17:00. O godzinie 18:00 rozpocznie się natomiast spacer z Polskim Językiem Migowym „Borek literacki”.
Oba spacery będą połączone z wizytami w miejscach, w których odbywać się będą czytania. W zależności od lokalizacji uczestnicy będą mogli skorzystać z audiodeskrypcji, pętli indukcyjnej albo tłumaczenia na Polski Język Migowy.
Zapisy na spacery prowadzone są do 20 sierpnia pod adresem e-mail: marta.konieczna@instytutkultury.pl oraz pod numerem telefonu 501-214-914. Organizatorzy zaznaczają jednak, że osoby zainteresowane mogą skontaktować się również 21 sierpnia. Jeśli pozostaną wolne miejsca, udział w wydarzeniu będzie nadal możliwy.
Osoby zapisane otrzymają szczegółowe informacje dotyczące miejsca spotkania z prowadzącym oraz trasy wybranego spaceru.
15. edycja Europejskiej Nocy Literatury odbędzie się 22 sierpnia 2026 roku we Wrocławiu. Szczegółowe informacje na temat wydarzenia są dostępne na stronie internetowej nocliteratury.pl oraz w mediach społecznościowych Europejskiej Nocy Literatury.
Organizatorem wydarzenia jest Wrocławski Instytut Kultury. Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Czytaj dalej →

DPD Polska, we współpracy z Politechniką Morską w Szczecinie i Polskim Związkiem Niewidomych Okręgu Pomorskiego, przeprowadziło kompleksowe badanie dostępności automatów paczkowych – pierwsze tego typu w Polsce. Na podstawie wniosków z eksperymentów z udziałem osób z niepełnosprawnością wzroku i ruchową, firma wprowadziła szereg zmian w automatach DPD Pickup i aplikacji DPD Mobile, ułatwiając korzystanie z usług osobom z ograniczoną mobilnością, niewidomym i słabowidzącym oraz seniorom.
DPD Polska we współpracy z zespołem Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie oraz Polskim Związkiem Niewidomych, Okręg Zachodniopomorski, przeprowadziło w 2025 roku kompleksowe badania dostępności automatów paczkowych. To pierwsza tego typu inicjatywa w Polsce.
„Badanie objęło cztery eksperymenty z udziałem osób z różnymi rodzajami i stopniami niepełnosprawności, w tym z udziałem osób poruszających się na wózkach, osób niewidomych i słabowidzących oraz z ograniczeniami ruchowymi. Zastosowaliśmy również kombinezon odczuć wieku starczego, który pozwolił nam doświadczyć barier, z jakimi na co dzień mierzą się osoby starsze. Każdy aspekt obsługi automatu, od możliwości podjazdu, przez dostępność skrytek, aż po użyteczność aplikacji mobilnej, został oceniony w warunkach rzeczywistych i przełożony na konkretne rekomendacje” – komentuje dr hab. Stanisław Iwan, prof. PM, dziekan Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie. Czytaj dalej →

Na stanowisko Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych oraz Sekretarza Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej powołana została Monika Sikora, wcześniej podsekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, gdzie odpowiadała m.in. za Europejski Fundusz Społeczny Plus, politykę dostępności oraz wybrane obszary polityki mieszkaniowej.
13 sierpnia 2026 r. Prezes Rady Ministrów Donald Tusk powołał Monikę Sikorę na stanowisko Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych oraz Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W ramach tej funkcji odpowiada za koordynację polityki rządu na rzecz osób z niepełnosprawnościami, rozwój polityki dostępności oraz współpracę z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i partnerami krajowymi oraz zagranicznymi. Czytaj dalej →

Międzynarodowy zespół naukowców opracował system sztucznej inteligencji, który może znacząco zwiększyć skuteczność diagnostyki dziedzicznych chorób siatkówki. Choroby te są jedną z głównych przyczyn utraty wzroku u dzieci i osób młodych. Informuje o tym najnowsze wydanie periodyku „Nature Medicine”.
W badaniu uczestniczyli również naukowcy z Polski, w tym prof. Andrzej Grzybowski z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, kierownik Instytutu Okulistycznych Badań Naukowych w Poznaniu, a także dr hab. Adrian Smędowski, zastępca kierownika Katedry i Kliniki Okulistyki Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.
Diagnostyka z wykorzystaniem sztucznej inteligencji jest szczególnie ważna w dziedzicznych chorobach siatkówki. Za rozwój tych schorzeń odpowiada ponad 300 genów, a podobny obraz kliniczny mogą wywołać różne mutacje. Rozpoznanie wymaga połączenia badania okulistycznego, wielomodalnego obrazowania oraz kosztownych badań genetycznych, które nie są powszechnie dostępne.
Ogromne znaczenie ma wczesne wykrycie tych schorzeń, gdyż coraz częściej opracowywane są terapie genowe. „Im szybciej zostanie ustalone najbardziej prawdopodobne podłoże genetyczne choroby, tym wcześniej pacjent może zostać zakwalifikowany do odpowiedniego leczenia lub badania klinicznego” – przekonuje w przekazanej PAP informacji prasowej prof. Andrzej Grzybowski.
System sztucznej inteligencji o nazwie PRetina4IRD analizuje fotografie dna oka, obrazy optycznej koherentnej tomografii (OCT) oraz podstawowe dane kliniczne pacjenta, aby przewidzieć najbardziej prawdopodobne podłoże genetyczne choroby jeszcze przed wykonaniem kosztownych badań genetycznych. Dzięki temu można zmniejszyć liczbę tych badań, typując u danej osoby najbardziej prawdopodobne genotypy.
Model opracowano na podstawie danych 1843 pacjentów (3376 oczu) z genetycznie potwierdzonymi dziedzicznymi chorobami siatkówki, pochodzących z dziewięciu ośrodków w Chinach, Korei Południowej i Polsce. Przeprowadzono także prospektywne, randomizowane badanie kliniczne obejmujące prawie 300 pacjentów z podejrzeniem dziedzicznych chorób siatkówki. Badanie to polegało na tym, że lekarzy losowo przydzielono do grupy korzystającej z Retina4IRD lub do grupy prowadzącej diagnostykę standardową bez wsparcia sztucznej inteligencji. W obu badaniach analizowano 17 najważniejszych kategorii genotypowych.
Wykazano, że lekarze korzystający ze wsparcia systemu Retina4IRD osiągnęli 88,5 proc. trafności w identyfikacji właściwego genu wśród pięciu najbardziej prawdopodobnych rozpoznań, w porównaniu z 67,3 proc. w grupie specjalistów pracujących bez pomocy sztucznej inteligencji. Zastosowanie systemu poprawiło również decyzje dotyczące dalszej diagnostyki i postępowania terapeutycznego.
Prof. Grzybowski stwierdził, że system sztucznej inteligencji wpływał na decyzje lekarzy. Ci, którzy korzystali z Retina4IRD częściej korygowali początkowe rozpoznanie w sposób zgodny z późniejszym wynikiem badania genetycznego, co wskazuje, że system skutecznie wspomagał proces podejmowania decyzji klinicznych.
Specjalista zaznaczył przy tym, że AI nie ma zastąpić badań genetycznych. „System ma wspomagać diagnostykę poprzez wskazanie najbardziej prawdopodobnych genotypów, natomiast ostateczne rozpoznanie nadal wymaga potwierdzenia badaniem genetycznym” – wskazał. Może zatem skrócić proces diagnostyczny, ograniczyć liczbę niepotrzebnych badań genetycznych, ułatwić wybór odpowiednich paneli genetycznych oraz przyspieszyć kwalifikację pacjentów do terapii genowych i badań klinicznych.
Retina4IRD obejmuje jednak jedynie 17 najważniejszych genotypów. Większość danych pochodzi z populacji azjatyckich, a system wykorzystuje wyłącznie fotografie dna oka i OCT, bez integracji innych badań, takich jak autofluorescencja czy elektroretinografia.
„Badanie pokazuje, że sztuczna inteligencja może wspierać przewidywanie genotypu na podstawie fenotypu okulistycznego oraz realnie poprawiać proces diagnostyczny, co stanowi istotny krok w kierunku medycyny precyzyjnej” – uważa prof. Grzybowski. Dodaje, że AI nie zastępuje lekarza, może jedynie usprawnić diagnostykę i poprawić trafność decyzji klinicznych.
Międzynarodowe badania wpisują się w działalność Polskiego Konsorcjum Sztucznej Inteligencji w Okulistyce, utworzonego w 2024 r. z inicjatywy prof. Andrzeja Grzybowskiego. Konsorcjum skupia czołowe polskie ośrodki kliniczne, akademickie i technologiczne oraz partnerów zagranicznych, tworząc platformę współpracy w zakresie rozwoju, walidacji i wdrażania metod sztucznej inteligencji do diagnostyki i leczenia chorób oczu. Czytaj dalej →